Deze column is geschreven door dr. ir. Govert D. Geldof, ter gelegenheid van de officiële lancering van Plado op 8 juni 2010. De heer Geldof is civiel ingenieur en senior consultant water en maatschappij bij Geldof c.s. & DTU Lyngby.

Ooit waren watermensen echte vakmannen of vakvrouwen. Vooral mannen. Ze kregen een basisopleiding mee van school en werden daarna gevormd in de praktijk. De opbouw verliep via de lijn van leerling, gezel en meester. Zelf heb ik daar nog een staartje van meegemaakt. We brachten tijden in het veld door, met vallen en opstaan, onderwezen door verwortelde mannen die soepel zaken deden met een jonge jenever achter hun kiezen. Water was nog water: een natte substantie die in de juiste hoeveelheid en kwaliteit het leven voortbrengt. Agrarische doelen domineerden. Gemalen en sluizen verrijkten als kunstwerken ons cultuurlandschap. Maar na het introduceren van ‘integraal waterbeheer’ in combinatie met computertechnologie en nieuwe managementinzichten is dit allemaal sterk veranderd.

Deels is het beter geworden. Met innovatieve technieken kunnen we ingewikkelder vraagstukken aan dan we ooit voor mogelijk hadden gehouden. Begrippen als veerkracht en duurzaamheid zijn in het spel gekomen. Prachtig. Maatregelen in het waterbeheer hebben een met wetenschap gevormd rationeel fundament gekregen. En door e-mail en internet kunnen we op efficiënte wijze grote hoeveelheden informatie uitwisselen. Maar er is ook iets wezenlijks verloren gegaan. Door de verwetenschappelijking zijn we voor een deel het contact verloren met waar het werkelijk om draait: de praktijk. Water is getalletjes geworden. We zitten achter een keyboard met beeldscherm of in een vergaderruimte en komen nauwelijks nog in het veld. Er is een Monster van Frankenstein opgestaan dat we kunnen duiden als de papieren werkelijkheid. Een substantieel deel van de mensen in de waterwereld stopt met nadenken bij deze papieren werkelijkheid. Het gaat dan niet meer om het maken van prachtig water, maar om het halen van afrekenbare doelen, het scoren op indicatoren en het op tijd leveren van rapportages. De werkdruk neemt toe en toch lijkt het alsof er steeds minder resultaat uit onze handen komt.

We staan dan ook aan de vooravond van een nieuwe fase van kennisontwikkeling in het waterbeheer. We noemen deze: het Nieuwe Vakmanschap. In deze fase combineren we waarden van het traditionele vakmanschap met de verworvenheden van de moderne tijd. Het centrale begrip daarbij is: nieuwsgierigheid. Nieuwe vakmannen en vakvrouwen kijken voorbij de papieren werkelijkheid en willen weten wat er daadwerkelijk in de praktijk gebeurt. Zij laten hun denken en handelen niet beperken door computersimulaties. Ze zijn kritisch. En in de vorming van het Nieuwe Vakmanschap speelt het HBO een cruciale rol. Het HBO is namelijk de ritssluiting tussen Universiteiten en MBO en dus ook tussen wetenschap en praktijk. En vooral de praktijk verdient Nieuw Vakmanschap, omdat er dan niet alleen op papier iets verbetert. Duurzaam water wordt dan echte werkelijkheid. En wat is nu mooier dan hier met z’n allen keihard aan te werken? Ik hoop dat plado.nl de nieuwsgierigheid die daarvoor nodig is aanwakkert.

Govert D. Geldof 

Geboeid door het verhaal van dr. ir. Govert D. Geldof? Klik hier voor de Plado themapagina over water educatie.